जमअ् बैनस् सलातैन (दुई समयका नमाजहरुलाई एकै समयमा पढ्नु)

केही अवस्थाहरुमा जोहर र अस्रका नमाजहरुलाई (जोहर वा अस्रको नमाजको समयमा) र मग्रिब र इशाका नमाजहरुलाई (मग्रिब वा इशाको नमाजको समयमा) जमअ् गरेर पढ्ने अनुमति रहेको छ।

***हिज्जतुल् विदाअ् (उहाँ (स.) को अन्तिम हज) को अवसरमा अल्लाहका रसूल (स.) ले अरफातमा जोहर र अस्रका नमाजहरुलाई जोहरको समयमा र मुज्दल्फामा मग्रिब र इशाका नमाजहरुलाई इशाको समयमा एकै पटक (जमअ् गरेर) पढ्नु भएको थियो । तसर्थ यसो गर्नु सुन्नत हुने विषयमा कसैको पनि मत भिन्नता रहेको पाइदैन ।

१) इब्ने अब्बास (रजि.) भन्छन् “के म तिमीहरुलाई अल्लाहका रसूल (स.) को नमाजको विषयमा वर्णन गरुँ ?” सबैजनाले भने “अवश्य” । उनले भने “यदि अल्लाहका रसूल (स.) (यात्रामा निस्कनु भन्दा पहिले) घरैमा हुँदा मध्यान्ह भइसक्थ्यो भने उहाँ (स.) यात्रा सुरु गर्नुभन्दा पहिले जोहर र अस्रको नमाजलाई जमअ् गरेर (जोहरको समयमा) पढ्नु हुन्थ्यो तर यदि घरमा हुँदा (यात्रामा निस्कनु भन्दा पहिले) मध्यान्ह भएको हुँदैनथ्यो भने उहाँ (स.) यात्राको लागि निस्कनु हुन्थ्यो र जुन ठाउँमा पुग्दा अस्रको नमाजको समय हुन्थ्यो त्यहीँ जोहर र अस्रका नमाजहरुलाई जमअ् गरेर पढ्नु हुन्थ्यो । यसरी नै यदि घरैमा हुँदा सूर्यास्त हुन्थ्यो भने उहाँ (स.) मग्रिब र इशाका नमाजहरुलाई जमअ् गरेर पढ्नु हुन्थ्यो । तर यदि घरैमा हुँदा सूर्यास्त भएको हुँदैनथ्यो भने उहाँ (स.) यात्रामा निस्कनु हुन्थ्यो र जुन ठाउँमा पुग्दा इशाको नमाजको समय हुन्थ्यो उहाँ (स.) मग्रिब र इशाका नमाजहरुलाई जमअ् गरेर पढ्नु हुन्थ्यो । (मुस्नद इमाम अह्मद, मुस्नद इमाम शाफिई)

२) मआज (रजि.) को भनाई अनुसार एकदिन अल्लाहका रसूल (स.) ले तबूकको युद्धको बेला ढिला नमाज पढ्नु भएको थियो । अनि उहाँ (स.) बाहिर आउनु भयो र जोहर र अस्रका नमाजहरुलाई जमअ गरेर पढ्नुभयो । त्यसपछि भित्र जानुभयो अनि फेरी बाहिर आउनु भयो र मग्रिब र इशाका नमाजहरुलाई जमअ् गरेर पढ्नु भयो । (मुस्लिम, मुअत्ता इमाम मालिक) । सहाबीहरु (रजि.) को पनि दुईवटा नमाजहरुलाई एकै साथ पढ्ने केही उदाहरणहरु छन् ।

***मालिकी, शाफिई र हम्बली विद्वानहरुका अनुसार यात्राको बेला दुईवटा नमाजहरु (जोहर र अस्र अनि मग्रिब र इशा) लाई जमअ् गरेर पढ्ने अनुमति छ तर प्रत्येक नमाजलाई आ–आफ्नै समयमा छुट्टा छुट्टै पढ्नु अफ्जल् हो ।

***हनफी विद्वानहरुका अनुसार दुईवटा नमाजहरुलाई एकैसाथ पढ्ने केवल एउटा अवस्थामा अनुमति छ । पहिलो नमाजलाई (आफ्नै समयको) अन्तिम समयमा र दोस्रो नमाजलाई (आफ्नै समयमा) सुरुमा मिलाएर पढ्ने । यसरी एकैसाथ पढ्ने तरिकालाई “जमअ् सुवरी” भनिन्छ । हनफी विद्वानहरु “जमअ् हकीकी” को अनुमति हजको अवसर बाहेक अरु कुनै अवस्थामा दिदैनन् जुन अरफात र मुज्दल्फामा जमअ् गरिन्छ । (मुअत्ता इमाम मुहम्मद)

३) इब्ने उमर (रजि.) को भनाई अनुसार अल्लाहका रसूल (स.) ले मुज्दल्फामा मग्रिब र इशाका नमाजहरुलाई जमअ् गरेर पढ्नुभयो । ती दुबै नमाजहरुमा इकामत भनिएको थियो तर ती नमाजहरुका बीचमा सुन्नत नमाजहरु पढिएन र ती नमाजहरु सकिएपछि पनि । (बुखारी, नसई)

४) जाबिर (रजि.) को भनाई अनुसार अल्लाहका रसूल (स.) ले अरफातमा दुईवटा नमाजहरुलाई एउटा अजान र दुई इकामतका साथ जमअ् गरेर पढ्नु भयो । अनि मुज्दल्फा पुगेपछि उहाँ (स.) ले मग्रिब र इशाका नमाजहरुलार्ई एउटा अजान र दुई इकामतका साथ जमअ् गरेर पढ्नु भयो र यी  दुबै नमाजहरुको बीचमा सुन्नतहरु पढ्नु भएन । अनि उहाँ (स.) पल्टिनुभयो र यसै अवस्थामा फज्रको नमाजको समय भयो । (अह्मद, मुस्लिम, नसई)

५) उसामा (रजि.) को भनाई अनुसार अल्लाहका रसूल (स.) मुज्दल्फा पुगेपछि उहाँ (स.) ले वुजु गर्नुभयो अनि इकामत भनियो र मग्रिबको नमाज पढियो । अनि प्रत्येक व्यक्तिले आफ्नो उँटलाई आफू बस्ने ठाउँमा लगेर राखे । त्यसपछि इकामत भनियो र इशाको नमाज पढियो । यी दुबै नमाजहरुको बीचमा उहाँ (स.) ले कुनै नमाज पढ्नु भएन । (बुखारी, मस्लिम)

***शाफिई विद्वानहरुका अनुसार यदि दुबै नमाजहरुलाई पहिलो नमाजको समयमा जमअ् गर्ने हो भने दुबै नमाजहरुलाई एक पछि अर्को तुरुन्तै पढ्नु जरुरी छ । (शरह नववी)

६) अबू सल्मा बिन् अब्दुर्रहमान भन्नुहुन्छ “यदि पानी परेको दिन छ भने मग्रिब र इशाका नमाजहरुलाई जमअ् गरेर पढ्नु सुन्नत हो ।” (सुनने इमाम असरम, नैल अल्–औतार)

७) इब्ने अब्बास (रजि.) को भनाई अनुसार अल्लाहका रसूल (स.) ले जोहर र अस्र अनि मग्रिब र इशालाई भय अथवा वर्षा नभएको अवस्थामा मदीना मुनव्वरामा जमअ् गरेर पढ्नुभयो । सबै जनाले अब्बास (रजि.) सँग सोधे– “अल्लाहका रसूल (स.) ले यस्तो किन गर्नु भएको हो?” उनले जवाफ दिए “किनकी (अल्लाहका रसूल (स.)) आफ्ना अनुयायीहरुलाई संकटमा पार्न चाहनु हुन्न ।” (मुस्लिम) । बुखारी र मुस्लिम दुबैमा यो वाक्य छ “अल्लाहका रसूल (स.) ले मदिना मुनव्वारामा सात वा आठ पटक जोहर र अस्र अनि मग्रिब र इशालाई जमअ् गरेर पढ्नुभयो ।”

८) अब्दुल्लाह बिन शफीक (रजि.) को भनाई अनुसार एक दिन इब्ने अब्बास (रजि.) ले हामीहरुलाई अस्रको नमाज पछि खुत्बा दिनुभयो यहाँसम्म कि सूर्यास्त भयो र ताराहरु उदाए अनि सबैजना भन्न थाले “नमाजको समय भइसक्यो, नमाजको समय भइसक्यो ।” बनी तमीममध्येको एकजना सीधै इब्ने अब्बास (रजि.) कहाँ “नमाज, नमाज” भन्दै गयो । अनि इब्ने अब्बास (रजि.) ले उसलाई भने “के तिमी मलाई अल्लाहका रसूल (स.) को सुन्नत सिकाउन आएको हो? मैले अल्लाहका रसूल (स.) लाई जोहर र अस्र अनि मग्रिब र इशाका नमाजहरुलाई जमअ् गरेर पढेको देखेको छु । “अब्दुल्लाह बिन शफीक (रजि.) वर्णन गर्छन् “यो सुनेर मेरो मनमा शंका उत्पन्न भयो अनि म अबू हुरैरह (रजि.) समक्ष गएँ अनि उनलाई सोधें अनि उनले पनि यसलाई सत्य ठहर गरे ।” (मुस्लिम)